Choroby serca psów

Psy zapadają na choroby serca dosyć często i w każdym wieku. Zaburzenia związane z niewydolnością układu krażenia występują zarówno u szczeniąt, psów młodych, jak i u dorosłych i starszych osobników, i to bez względu na płeć czy rasę. Pierwsze objawy zauważyć można już u kilkudniowych szczeniąt, u starszych zwierząt występują nabyte choroby mięśnia sercowego. Dlatego tak ważne jest regularne osłuchiwanie psów, na przykład przy okazji szczepienia, czy choćby zwykłej wizyty kontrolnej. Osłuchać serce może nie tylko kardiolog, ale też lekarz prowadzący. Ze szczególną uwagą należy traktować zwłaszcza szczeniaczki i zwierzaki starsze. Im wcześniej choroba zostanie wykryta, tym lepiej kontrolowane jest leczenie, a długość życia zwierzaka znacznie wzrasta.

Szczeniaki

W pierwszych dwóch latach życia u szczeniaków możliwe już jest rozpoznanie wrodzonych wad serca i mogą pojawić się pierwsze objawy kliniczne. Obecność wady rozpoznać można nawet u kilkutygodniowych szczeniąt, które są wtedy zazwyczaj mniejsze, słabsze i mniej aktywne niż ich rodzeństwo. Jednak nie jest to regułą – przez wiele miesięcy wada może się w ogóle nie ujawnić, a piesek będzie równie aktywny i wesoły jak pozostałe szczenięta z miotu.

Psy dojrzałe

W tej grupie wiekowej (około 4 do 8 lat) najczęściej występuje kardiomiopatia rozstrzeniowa. To jedna z najgroźniejszych i najtrudniejszych chorób serca i niestety często kończy się śmiercią pacjenta. Dotyka najczęściej psów dużych, w szczególności owczarków niemieckich, dobremanów, bokserów i dogów. Duże rasy zapadają na choroby serca znacznie wcześniej niż rasy małe.

Do charakterystycznych objawów kardiomiopatii należy kaszel: najpierw sporadyczny, a potem coraz częstszy i uporczywy. Poza tym pies staje się leniwy, nie chce się bawić, pogarsza się mu kondycja. Z czasem dochodzi obrzęk płuc zagrażający życiu naszego podopiecznego.

To zdradliwa i niebezpieczna choroba, której przyczyny mogą być bardzo różne, od predyspozycji genetycznej, przez infekcje, zatrucie toksynami, czy nawet niedobory niektórych składników pokarmowych, jak karnityna czy tauryna.

Kolejną wadą nabytą mięśnia sercowego jest endokardioza zastawki mitralnej. Zapadają na nią najczęściej rasy małe, a w szczególności jamniki, pudle i yorkshire terriery.

Objawy niestety do złudzenia przypominają zwykłe objawy starzenia się. Psiak zaczyna więcej spać, mniej się ruszać, miewa zadyszki po wysiłku i przekształca się w leniwego kanapowca... Łatwo więc przeoczyć, że z naszym pupilem dzieje się coś niedobrego.

Kiedy należy zapisać naszego psiaka na badanie serca?

  1. W przypadku pojawienia się niepokojacych objawów, takich jak:
    • duszności
    • kaszel nocny i nad ranem
    • kaszel po wysiłku
    • nietolerancja wysiłkowa (czyli niechęć do ruchu, częste przerwy podczas spacerów, zbyt długi czas odpoczywania)
    • omdlenia, zasłabnięcia
    • sapanie, dyszenie
    • siny język
    • wyczuwalne kołatanie serca lub zbyt mocne bicie serca
    • słaby wzrost i mała aktywność w przypadku szczeniąt
    • zmiana charakteru psa z aktywnego na kanapowca
  2. Jeśli jesteś posiadaczem psa hodowlanego i planujesz go „rozmnożyć”, idź z nim na badanie kardiologiczne, w celu wyeliminowania choroby serca. Dotyczy to w szczególności ras predysponowanych do chorób serca w postaci kardiomiopatii rozstrzeniowej lub przewlekłej choroby zastawki mitralnej. W przypadku psów narażonych na te choroby konieczne są regularne badania kontrolne.
  3. Przed znieczuleniem ogólnym oraz zabiegiem chirurgicznym psy starsze powinny zawsze być przebadane pod kątem chorób serca.

Wady wrodzone

Wady wrodzone mogą wystąpić zarówno w sercu, jak i w dużych naczyniach krwionośnych. Ich powstanie jest związane z nieprawidłowym rozwojem organów już w czasie życia płodowego. Oznacza to, że w momencie urodzenia się psiak już jest ciężko chory. Zdarza się też, że następuje „selekcja naturalna” i płody dotknięte chorobą serca obumierają jeszcze w czasie ciąży.

Warto przy tym pamiętać, że choroba serca u szczeniaka nie oznacza automatycznie, że jego mama (lub tata) też jest chora – nie każda wada wrodzona jest dziedziczna, może pojawić się na skutek wielu czynników, w tym wspomnianej już nieprawidłowej organogenezy. Mimo to i tak zaleca się wykonanie kompleksowych badań psów hodowlanych przed dopuszczeniem ich do rozrodu, ze względu na fakt, że u niektórych ras wady serca wystepują częściej i może się to wiązać z linią genetyczną.

Wśród najczęściej wymienianych wrodzonych wad serca psów wymienić należy ubytki w przegrodzie międzykomorowej (VSD), ubytki w przegrodzie międzyprzedsionkowej (ASD), podzastawkowe zwężenie aorty (SAS), przetrwały przewód tętniczy Botalla (PDA) oraz zastawkowe zwężenie tętnicy płucnej (PS). U wielu ras można zauważyc predyspozycję do poszczególnych wad serca.

Na SAS narażone są najbardziej następujące rasy:

  • bokser
  • buldog angielski
  • owczarek niemiecki
  • golden retriever
  • rottweiler
  • samojed
  • nowofundland
  • dog de Bordeaux
  • bouvier des Flandres

Na PDA narażone są najbardziej następujące rasy:

  • owczarek niemiecki
  • pudel
  • nowofundland
  • bichon frise‘
  • cocer spaniel
  • owczarek collie
  • chihuahua
  • szpic

Na PS narażone są najbardziej następujące rasy:

  • bokser
  • buldog angielski
  • beagle
  • bullmastiff
  • cocer spaniel
  • samoyed
  • west highland white terrier
  • labrador

Na VSD narażone są najbardziej następujące rasy:

  • akita inu
  • chow chow
  • beagle
  • buldog angielski

Na ASD narażone są najbardziej następujące rasy:

  • bokser
  • samoyed
  • doberman

Wady te mogą także pojawić się u innych ras, a powyższe zestawienie jest wynikiem analizy danych statystycznych, a nie badań genetycznych. Ponadto wymienione wady mogą wystąpić łącznie, jako jedna, bardzo poważna wada rozwojowa.

Wady nabyte

Wady nabyte, w przeciwieństwie do wad wrodzonych, rozwijają się z wiekiem, a ich przyczyną mogą być różnego typu infekcje bakteryjne, zapalenia mieśnia sercowego, dysfunkcje predyspozycje genetyczne czy inne schorzenia, niemające związku z układem krążenia i sercem.

Wady nabyte najczęściej rozpoznawane są u psów starszych, jednak nie jest to regułą. Na przykład cavaliery zapadają na endokardiozę zastawki dwudzielnej (mitralnej) już w okolicach 3 roku życia.

Do wad nabytych najczęściej zalicza się endokardiozę zastawki dwudzielnej (mitralnej) kardiomiopatię rozstrzeniową (DCM) i arytmogenną kardiomiopatię prawej komory (ARVC), na którą najczęściej zapadają boksery.

Na DCM narażone są najbardziej następujące rasy:

  • dog niemiecki
  • doberman
  • sznaucer olbrzymi
  • bokser
  • wilczarz irlandzki
  • dog de bordeaux
  • bernardyn
  • nowofundland
  • owczarek niemiecki
  • leonberger
  • bullmastiff

Na niedomykalność zastawek najbardziej narażone są rasy:

  • jamnik
  • pudel
  • cavalier king charles spaniel
  • yorkshire terrier
  • sznaucer miniaturowy
  • boston terier
  • shih zu
  • lhasa apso
  • maltańczyk

Arytmia

Arytmia serca to zaburzenia pracy serca związane z zaburzeniem przewodnictwa impulsów w mięśniu sercowym. Bardzo często jest wynikiem istniejących już wad, choć bywa i tak, że pojawia się jako pierwsza i to w jej następstwie następują zmiany w sercu. Najczęściej jednak stanowi konsekwencję przebytych chorób serca (np. w wyniku kardiomiopatii rozstrzeniowej pojawia się migotanie przedsionków).

Arytmia może się pojawić w wyniku zarówno różnego typu zaburzeń (np. hormonalnych czy elektrolitowych), jak i poważnych chorób takich jak nowotwory. Powoduje to, że problem arytmii obejmuje niezwykle szeroki zakres zagadnień kardiologicznych, przez co jej diagnozowanie, leczenie oraz ustalanie przyczyn wymaga nieustannego dokształcania się.